Verenigde Staten en China bouwen kunstmatige intelligentie-imperia op

a rack of electronic equipment in a dark room — Tyler / Unsplash

De Verenigde Staten en China hebben in enkele jaren imperia op het gebied van kunstmatige intelligentie opgebouwd. Andere landen die toegang zoeken tot geavanceerde technologie worden hierdoor afhankelijk van deze twee machten.

Volgens Niall Ferguson, Lisa Klaassen en Eric Schmidt gaat de strijd niet om wie als eerste een algemene kunstmatige intelligentie ontwikkelt, maar om wie de financiering kan volhouden. De voortgang van modellen is afhankelijk van kapitaal, chips, mineralen en energie, waardoor software een geopolitiek goed is geworden. De auteurs vergelijken moderne laboratoria zoals OpenAI en Anthropic met de handelscompagnieën uit de koloniale tijd, omdat zij met overheidsvergunningen opereren maar grote invloed uitoefenen.

De strategieën van beide machten verschillen. Washington biedt gesloten technologie aan in ruil voor politieke loyaliteit, terwijl Peking inzet op open-weight-modellen om eigen standaarden te verspreiden. De Verenigde Staten lopen ongeveer zes maanden voor op het gebied van chatbots, terwijl China vooroploopt in robotica. China kampt met een tekort aan geavanceerde chips maar heeft voldoende stroom, terwijl de Verenigde Staten mineralen en een stabiel elektriciteitsnet missen.

Financiële druk vormt een aanzienlijk risico. Amerikaanse technologiebedrijven willen in 2026 meer dan 600 miljard USD investeren, grotendeels via leningen. China plant volgens een ontwerp 295 miljard USD over vijf jaar via staatsobligaties. De auteurs wijzen op een trilemma waarbij defensie, technologische leiding en een sociale verzorgingsstaat niet gelijktijdig haalbaar zijn, zeker nu de rentekosten in de Verenigde Staten stijgen.

Andere gevaren zijn protesten tegen datacentra in Texas en Utah, en het risico dat open modellen de informatiecontrole in China ondermijnen. Er is ook sprake van controleverlies over de techniek, zoals blijkt uit incidenten waarbij autonome agenten van OpenAI websites zoals Hugging Face aanvielen.

De grootste dreiging is een chipcrisis in Taiwan, aangezien TSMC een centraal punt is in de leveringsketen. Hoewel nieuwe fabrieken in Phoenix, Kumamoto en Dresden de afhankelijkheid van het eiland moeten verminderen, blijft er een gevaarlijk tijdsbestek bestaan. De auteurs stellen een detente voor met limieten aan de capaciteiten van modellen voor biodesign en cyberaanvallen.